Bijzondere verrichtingen zijn de handelingen met de auto die je tijdens je rijopleiding moet leren en die de examinator bij het praktijkexamen van het CBR laat zien. Ze bewijzen dat je de auto beheerst, goed kijkt en veilig handelt in het verkeer.

Op deze pagina staan alle 14 verrichtingen die wij met onze leerlingen oefenen, elk uitgewerkt in het stappenplan dat we al jaren in de lesauto gebruiken — inclusief de linker- en rechtervarianten. Onderaan lees je hoeveel verrichtingen je op je examen krijgt, of je erop kunt zakken en hoe je de volgorde onthoudt.

In het kort

  • Dit zijn de bijzondere verrichtingen: hellingproef, stoppen en wegrijden aan de rechter- en linkerzijde, 20 meter rechtuit achteruitrijden, achteruit een bocht naar rechts of links, de halve draai, keren in 3 steken, parkeren in een vak (vooruit en achteruit) en fileparkeren.
  • Op je praktijkexamen krijg je twee bijzondere verrichtingen. Welke, hoor je pas tijdens het examen.
  • Je zakt niet op één verrichting die niet in één keer lukt. Kijken, ruimte geven en zelf corrigeren tellen zwaarder.
  • Onder alle verrichtingen ligt dezelfde volgorde: spiegelen, richting, handelen, scannen, nacontrole. Zie het ezelsbruggetje.

Dit is per verrichting het moment waarop het in de lesauto het vaakst misgaat, en waar de examinator dus op let:

VerrichtingWaar let de examinator vooral op?
HellingproefKoppeling op het aangrijpingspunt houden en over je linkerschouder kijken voor je wegrijdt.
Stoppen rechtsSpiegelen en rechterschouder, richting aangeven, recht langs de weg stilstaan.
Wegrijden rechtsLinkerschouder vlak voor het wegrijden, daarna nacontrole en vlot op snelheid komen.
Stoppen linksLinkerschouder, richting naar links, recht langs de weg stilstaan.
Wegrijden linksRechterschouder, ook tijdens het wegrijden nog een keer.
20 meter achteruitContinu scannen van rechter- naar linkerschouder en een rechte lijn houden.
Bocht naar rechts achteruitOver je linkerschouder kijken voor je instuurt, en snel insturen als de raamstijl gelijk is aan de stoeprand.
Bocht naar links achteruitOver je rechterschouder kijken en insturen als de stoeprand uit je buitenspiegel verdwijnt.
Halve draaiOp de kruising alle kanten op kijken, en halverwege de bocht naar rechts al naar links sturen.
Keren in drie keer stekenKijken voor elke richtingverandering en bij het wegrijden de stoep niet meer raken.
Vak links, vooruitJe doelvak kiezen, over links scannen en op het juiste moment insturen.
Vak rechts, vooruitEerst ruimte naar links maken, daarna over rechts scannen.
Vak rechts, achteruitOver je linkerschouder kijken. Snel sturen, langzaam rijden.
Vak links, achteruitOver je rechterschouder kijken. Snel sturen, langzaam rijden.
Fileparkeren heeft een eigen uitleg.

Wat zijn bijzondere verrichtingen?

Een bijzondere verrichting is een manoeuvre waarbij je de auto bewust in een bijzondere situatie brengt: stilstaan op een helling, achteruit een bocht in, keren op de weg of in een parkeervak rijden. Anders dan bij gewoon doorrijden ligt de nadruk op drie dingen: kijken, doseren en corrigeren.

Dat is ook precies waar de examinator naar kijkt. Niet of het manoeuvre er perfect uitziet, maar of je vóór en tijdens de uitvoering blijft kijken, andere weggebruikers de ruimte geeft en ingrijpt als het niet goed loopt.

Welke bijzondere verrichtingen zijn er?

Wij hebben er 14 uitgewerkt. Klik door naar het stappenplan dat je zoekt:

Je rijbewijs halen in Meppel of Zwolle?
Start met rijlessen. 10 rijlessen + praktijkexamen voor €999,- !
Plan je proefles

Hellingproef

  1. Spiegelen (Binnen-Buiten-Schouder-Richting Rechts)
  2. Stoppen (doe nu de alarmlichten / knipperlichten aan)
  3. Voetrem vast houden
  4. Koppeling op laten komen tot het aangrijpingspunt
  5. Spiegelen (Binnen-Buiten-Schouder-Richting Links)
  6. Rem los en weg rijden en naar max snelheid als het kan

Stoppen aan de rechterzijde van de weg

  1. Spiegelen (Binnen-Buiten-Rechter Schouder)
  2. Richting (richting naar Rechts)
  3. Scannen (nacontrôle over rechts)
  4. Stoppen (stoppen tot de auto recht langs de weg staat)

Wegrijden vanaf de rechterzijde van de weg

  1. Spiegelen (Binnen-Buiten-Linker Schouder)
  2. Richting (richting naar Links)
  3. Wegrijden (positie op de weg innemen)
  4. Nacontrole (Binnen en Linker Buiten spiegel)
  5. Snelheid aanpassen (max snelheid rijden waar het kan en mag)

Stoppen aan de linkerzijde van de weg

  1. Spiegelen (Binnen-Buiten-Linker Schouder)
  2. Richting (richting naar Links)
  3. Scannen (nacontrôle over links)
  4. Stoppen (stoppen tot de auto recht langs de weg staat)

Wegrijden vanaf de linkerzijde van de weg

  1. Spiegelen (Binnen-Buiten-Rechter Schouder)
  2. Richting (richting naar Rechts)
  3. Wegrijden (tijdens het wegrijden nogmaals over rechter schouder kijken)
  4. Nacontrole (Binnen en Linker Buiten spiegel)
  5. Snelheid aanpassen (max snelheid rijden waar het kan en mag)

In een rechte lijn 20 meter achteruitrijden

  1. Stoppen/Spiegelen (Binnen-Buiten-Schouder-Richting (Rechts)
  2. Stoppen (doe nu de alarmlichten / knipperlichten aan)
  3. Versnelling in de achteruit zetten
  4. Spiegelen (Binnen-Buiten-Schouder over 1e Rechts en 2e Links)
  5. Start met het achteruit rijden in een rechte lijn
  6. Scannen continu van R schouder naar L schouder
  7. Stoppen na ongeveer 20 meter

Achteruit rijden in een bocht naar rechts

  1. Stoppen/Spiegelen (Binnen-Buiten-Schouder-Richting (Rechts)
  2. Stoppen (doe nu de alarmlichten / knipperlichten aan)
  3. Versnelling in de achteruit zetten
  4. Spiegelen (Binnen-Buiten-Schouder over 1e Rechts en 2e Links)
  5. Start met het achteruit rijden in een rechte lijn
  6. Scannen continu van R schouder naar L schouder
  7. Kijken over L schouder voordat je begint met insturen
  8. Blinde hoek (raamstijl) gelijk aan stoeprand? (snel insturen)
  9. Neus vd auto recht in de straat? (snel de wielen recht zetten)
  10. Ongeveer nog 15-20 meter achteruit rijden in een rechte lijn
  1. Stoppen/Spiegelen (Binnen-Buiten-Schouder-Richting (links)
  2. Stoppen (doe nu de alarmlichten / knipperlichten aan)
  3. Versnelling in de achteruit zetten
  4. Spiegelen (Binnen-Buiten-Schouder over 1e links en 2e rechts)
  5. Start met het achteruit rijden in een rechte lijn
  6. Scannen continu van R schouder naar L schouder
  7. Kijken over R schouder voordat je begint met insturen
  8. Als stoeprand volledig uit je buitenspiegel is (rechter schouder)
  9. Na het kijken over je rechter schouder (snel insturen naar links)
  10. Neus vd auto recht in de straat? (snel de wielen recht zetten)
  11. Ongeveer nog 15-20 meter achteruit rijden in een rechte lijn

Halve draai

  1. Stoppen/Spiegelen (Binnen-Buiten-Schouder-Richting Rechts)
  2. Stoppen (doe nu de alarmlichten / knipperlichten aan)
  3. Wegrijden (Binnen-Buiten-Schouder-Richting Links)
  4. Start rechts afslaan (Binnen-Buiten-Schouder-Richting Rechts)
  5. Kijken (rechts de straat in, voor je, Links en Linker schouder)
  6. Halverwege de 1e rechter bocht starten met naar links sturen
  7. Kijken (rechts schouder, rechts, voor je, als auto recht staat Links, en links schouder)
  8. Doorrijden naar volgende straat van de kruising
  9. Kijken (rechts schouder, rechts, voor je, als auto recht staat Links, en links schouder)
  10. Doorrijden naar volgende straat van de kruising
  11. Kijken (rechts schouder, rechts, voor je, als auto recht staat Links, en links schouder)
  12. Nacontrôle (Binnen-Buiten-Schouder)
  13. Wegrijden en vlot naar max snelheid mits mogelijk

Keren in 3x steken op de weg

  1. Kijken (Binnen-Buiten-Schouder-Richting Rechts)
  2. Rechts stoppen (doe nu de alarmlichten / knipperlichten aan)
  3. Naar links rijden (Binnen-Buiten-Schouder-Richting Links)
  4. Terug sturen (Punt rechter ruitenwisser op stoeprand)
  5. Kijken (Binnen-Buiten-Schouder zowel 1e Rechts en 2e Links)
  6. Achteruitrijden (eventueel stuurbeweging naar rechts afmaken)
  7. Naar rechts sturen (neus vd auto is over het midden van de weg)
  8. Kijken (Binnen-Buiten-Schouder 1e Rechts en 2e Links)
  9. Richting (knipperlicht naar Links aan)
  10. Wegrijden (hierbij mag je de stoep niet meer raken)
  11. Nacontrôle (Rechts – Binnen en Buitenspiegel)
  1. Aanrijden aan de rechterzijde
  2. Kijken (Binnen-Buiten- Linker Schouder en richting)
  3. Rustig door rollen
  4. Bepaal je doelvak
  5. Aangekomen bij het doelvak (scannen over Links)
  6. Vak inrijden (vlot insturen op het aangeleerde stuurmoment)
  7. Auto en wielen recht zetten

Parkeren in een vak rechts (vooruit)

  1. Aanrijden aan de rechterzijde
  2. Ruimte naar links maken (Binnen-Buiten-Schouder R Links)
  3. Kijken (Binnen-Buiten-Schouder richting naar rechts)
  4. Rustig door rollen
  5. Bepaal je doelvak
  6. Aangekomen bij het doelvak (scannen over Rechts)
  7. Vak inrijden (vlot insturen op het aangeleerde stuurmoment)
  8. Auto en wielen recht zetten

Parkeren in een vak rechts (achteruit)

  1. Kijken (Binnen-Buiten-Schouder-Richting rechts/alarmlichten)
  2. Aanrijden aan de rechterzijde tegen de middenas aan
  3. Stoppen
  4. Kijken (Binnen-Buiten-Schouder over 1e Rechts en 2e Links)
  5. Achteruit rijden
  6. Over linker schouder kijken!! (zie tips)→
  7. Insturen naar rechts (snel sturen langzaam rijden)
  8. Neus recht? (wielen recht zetten en verder het vak in rijden)
  1. Kijken (Binnen-Buiten-Schouder-Richting links/alarmlichten)
  2. Aanrijden aan de linkerzijde (links langs geparkeerde auto’s)
  3. Stoppen
  4. Kijken (Binnen-Buiten-Schouder over 1e links en 2e rechts)
  5. Achteruit rijden
  6. Over rechter schouder kijken!! (zie tips)→
  7. Insturen naar links (snel sturen langzaam rijden)
  8. Neus recht? (wielen recht zetten en verder het vak in rijden)

Fileparkeren

Fileparkeren — tussen twee auto’s in een gat langs de weg — is de verrichting waar de meeste leerlingen tegenop zien. Omdat er meer bij komt kijken dan een lijstje stappen, hebben we er een aparte uitleg voor: lees vooruit fileparkeren leren.

Hoeveel bijzondere verrichtingen krijg je op je examen?

Tijdens je praktijkexamen vraagt de examinator je om twee van deze bijzondere verrichtingen uit te voeren. Welke twee dat zijn, hoor je pas tijdens het examen — je moet ze dus allemaal beheersen.

Daarom oefenen we ze niet één keer, maar herhaald en op verschillende plekken: een halve draai op een rustige woonstraat rijdt heel anders dan dezelfde halve draai op een drukkere weg met tegenliggers.

Kun je zakken op een bijzondere verrichting?

Een verrichting die niet in één keer lukt, is op zichzelf geen reden om te zakken. Perfectie is minder belangrijk dan veiligheid en controle. Wat wél zwaar telt:

  • of je vóór en tijdens het manoeuvre blijft kijken;
  • of je andere weggebruikers ruimte geeft en op tijd stopt;
  • of je merkt dat het misgaat en zelf corrigeert.

Rijd je te ver de stoep op zonder het te merken, of stuur je door terwijl er een fietser aankomt, dan is dat een probleem. Zie je het zelf, stop je en corrigeer je — dan laat je precies zien wat de examinator wil zien.

Ezelsbruggetje: de volgorde die onder alle verrichtingen ligt

Als je de stappenplannen hierboven naast elkaar legt, zie je steeds hetzelfde patroon terugkomen. Onthoud dat patroon en je hoeft veertien lijstjes niet los uit je hoofd te leren:

  1. Spiegelen — binnen, buiten, schouder. Altijd in die volgorde.
  2. Richting — geef aan wat je gaat doen, vóórdat je het doet.
  3. Handelen — voer het manoeuvre uit, rustig en gedoseerd.
  4. Scannen — blijf tijdens de uitvoering kijken, niet alleen ervoor.
  5. Nacontrole — kijk opnieuw voordat je weer met het verkeer meerijdt.

Binnen-Buiten-Schouder is daarbij de vaste kern. Bijna elke fout die wij in de lesauto zien, is een overgeslagen schouderblik — niet een verkeerde stuurbeweging.

Bijzondere verrichtingen bij de tussentijdse toets

Bij de tussentijdse toets (TTT) komen de bijzondere verrichtingen ook aan bod. De toets is geen examen dat je kunt halen of zakken, maar een officiële generale repetitie bij het CBR: je hoort precies waar je staat en welke onderdelen nog aandacht nodig hebben.

Doe je de toets bij ons, dan zit die in de meeste rijlespakketten al inbegrepen.

Bijzondere verrichtingen in een automaat

In een automaat zijn de verrichtingen exact dezelfde — alleen valt het koppelingswerk weg. Bij de hellingproef betekent dat bijvoorbeeld dat je met de voetrem en het gaspedaal doseert in plaats van met het aangrijpingspunt van de koppeling. Veel leerlingen vinden achteruit rijden en fileparkeren in een automaat merkbaar rustiger, omdat je langzaam kunt kruipen zonder af te slaan. Lees meer over rijlessen in een automaat.

Oefenen met een instructeur in Zwolle of Meppel

De stappenplannen hierboven zijn precies wat wij in de lesauto gebruiken bij rijschool Zwolle en rijschool Meppel. Je krijgt ze op papier mee, zodat je thuis kunt doornemen wat je die les hebt gereden.

Loop je bij je huidige rijschool vast op een verrichting? Dat hoor je vaker dan je denkt — meestal ligt het niet aan jou, maar aan de manier waarop het is uitgelegd. Overstappen kan op elk moment, ook halverwege je opleiding.

Plan je proefles

Maak kennis met onze persoonlijke aanpak tijdens je eerste proefles van 60 minuten. Deze is altijd gratis en vrijblijvend. Ontdek onze rijschool in Meppel en rijschool in Zwolle.

Neem contact met ons op en zet de eerste stap naar jouw rijbewijs met Autorijschool Ik Rij Bij Klaas!

Proefles aanvragen

Veelgestelde vragen over bijzondere verrichtingen

Hoeveel bijzondere verrichtingen moet je goed hebben?

Er is geen apart minimumaantal bijzondere verrichtingen dat je goed moet hebben. Tijdens het praktijkexamen krijg je twee bijzondere verrichtingen. De examinator beoordeelt vooral of je veilig kijkt, de auto beheerst en andere weggebruikers niet hindert. Gaat een manoeuvre niet meteen goed, dan mag je die doorgaans veilig corrigeren.

Welke bijzondere verrichtingen zijn er?

Hellingproef, stoppen en wegrijden aan de rechter- en linkerzijde, twintig meter rechtuit achteruitrijden, achteruit rijden in een bocht naar rechts en naar links, de halve draai, keren in drie keer steken, parkeren in een vak links en rechts (vooruit en achteruit) en fileparkeren.

Kun je zakken op een bijzondere verrichting?

Niet op de verrichting alleen. Het gaat erom of je blijft kijken, andere weggebruikers ruimte geeft en zelf corrigeert als het niet goed loopt. Een manoeuvre dat niet in één keer lukt maar dat je veilig herstelt, is geen probleem.

Wat is de moeilijkste bijzondere verrichting?

De meeste leerlingen noemen fileparkeren en achteruit rijden in een bocht. Bij beide komt het op hetzelfde neer: langzaam rijden en snel sturen, en tijdens het manoeuvre blijven kijken in plaats van alleen ervoor.

Komen de bijzondere verrichtingen ook bij de tussentijdse toets?

Ja. De tussentijdse toets is een officiële generale repetitie bij het CBR waarin ook de verrichtingen aan bod komen. Je kunt er niet voor slagen of zakken; je hoort waar je staat.

Zijn de bijzondere verrichtingen anders in een automaat?

Nee, het zijn dezelfde manoeuvres. Alleen het koppelingswerk valt weg, waardoor je bij de hellingproef en bij langzaam achteruit rijden met gas en rem doseert. Veel leerlingen vinden dat rustiger.